Gepubliceerd op donderdag 19 november 2026
IEFBE 4410
HvJ EU - CJUE ||
15 okt 2026,
HvJ EU - CJUE 15 okt 2026,, IEFBE 4410; ECLI:EU:C:2026:861 (Bytedance tegen de Europese Commissie), https://www.ie-forum.be/artikelen/conclusie-a-g-hoge-bewijsdrempel-voor-betwisten-poortwachtersstatus-onder-dma

Conclusie A-G: hoge bewijsdrempel voor betwisten poortwachtersstatus onder DMA

HvJ EU Conclusie A-G Biondi 15 oktober 2026, IEF 24046; IT 5667; IEFbe 4410; ECLI:EU:C:2026:861 (Bytedance tegen de Europese Commissie). In deze zaak tussen ByteDance en de Europese Commissie staat de aanwijzing van ByteDance als poortwachter voor het sociale netwerk TikTok op grond van de Digital Markets Act (DMA) centraal. De Europese Commissie heeft ByteDance op 5 september 2023 als poortwachter aangewezen, omdat TikTok voldoet aan de kwantitatieve drempelwaarden van artikel 3 lid 2 DMA. ByteDance betwist deze aanwijzing en stelt dat TikTok, ondanks het bereiken van deze drempelwaarden, geen belangrijke toegangspoort vormt voor zakelijke gebruikers om eindgebruikers te bereiken. Het Gerecht van de Europese Unie verwierp het beroep van ByteDance op 17 juli 2024. In hoger beroep voert ByteDance onder meer aan dat het Gerecht een te strenge bewijsmaatstaf heeft gehanteerd bij de beoordeling van haar argumenten tegen de poortwachtersstatus. Ook stelt ByteDance dat onvoldoende rekening is gehouden met het ontbreken van een uitgebreid platformecosysteem en het feit dat gebruikers verschillende sociale netwerken naast elkaar gebruiken (multi-homing).

A-G Biondi benadrukt dat de DMA uitgaat van weerlegbare vermoedens wanneer een onderneming aan de kwantitatieve drempelwaarden voldoet. Om deze vermoedens ter discussie te stellen, moet een onderneming voldoende onderbouwde argumenten aandragen die de vermoedens kennelijk in twijfel trekken. Volgens de A-G vereist dit een hoge mate van aannemelijkheid. Louter twijfel of voorlopig bewijs is onvoldoende. Wanneer de aangevoerde argumenten de vermoedens daadwerkelijk kennelijk in twijfel trekken, moet de Commissie in beginsel een marktonderzoek openen voordat zij de onderneming alsnog als poortwachter aanwijst. De A-G volgt ByteDance niet in haar betoog dat het ontbreken van een platformecosysteem en het gebruik van meerdere sociale netwerken door gebruikers voldoende zijn om de poortwachtersstatus van TikTok te betwisten. Ook zonder uitgebreid ecosysteem kan een platform door netwerkeffecten en gebruikersbinding een belangrijke toegangspoort vormen. Bovendien hoeft TikTok niet het enige kanaal te zijn waarmee zakelijke gebruikers consumenten kunnen bereiken. Verder bespreekt de A-G het recht om te worden gehoord. Volgens hem is de Commissie bij een aanwijzingsprocedure die uitsluitend op de wettelijke vermoedens is gebaseerd niet verplicht om haar voorlopige beoordeling van de door de onderneming aangeleverde argumenten en bewijsstukken opnieuw voor commentaar voor te leggen. Het Gerecht heeft dit recht volgens de A-G op dit punt te ruim uitgelegd, maar dat leidt niet tot een andere uitkomst. De A-G adviseert het Hof van Justitie om de onderzochte onderdelen van het hoger beroep af te wijzen en de redenering van het Gerecht over het recht om te worden gehoord te vervangen. Over de overige onderdelen van het hoger beroep spreekt deze conclusie zich niet uit.

22.      Uit de discussie tijdens de hoorzitting is gebleken dat de bewoordingen van artikel 3, lid 5, derde alinea, DMA („dan kan de Commissie [...] [een marktonderzoek] [...] inleiden”) een uitlegging ondersteunen volgens welke deze bepaling de Commissie de bevoegdheid verleent om te beoordelen of zij al dan niet zo’n onderzoek zal inleiden. Dit is echter niet de enige manier waarop deze bepaling kan worden opgevat. Mijns inziens verleent het gebruik van de term „kan” de Commissie in dit verband geen beoordelingsbevoegdheid, maar is in die bepaling eerder aangegeven welke procedurele stappen de Commissie kan nemen wanneer aan de relevante voorwaarden van deze bepaling is voldaan.

23.      Volgens deze uitlegging kan de Commissie, wanneer een onderneming voldoende onderbouwde argumenten aanvoert die de vermoedens van artikel 3, lid 2, DMA kennelijk in twijfel trekken, die argumenten niet verwerpen zonder een marktonderzoek in te leiden, tenzij reeds blijkt dat, gelet op de omstandigheden waarin de KPD actief is, niet aan de vereisten van artikel 3, lid 1, is voldaan. Wanneer de aangevoerde argumenten deze vermoedens echter niet kennelijk in twijfel trekken, kan de Commissie die argumenten verwerpen zonder een marktonderzoek in te leiden.

36.      Om de doeltreffende toepassing van de DMA en de snelheid van het aanwijzingsproces te waarborgen(10), en om ervoor te zorgen dat de bepalingen ervan kunnen worden toegepast op marktdeelnemers van wie de KPD gevolgen kan hebben voor de digitale sector op een wijze die de DMA beoogt te beperken, komt de in artikel 3, lid 5, vereiste bewijsstandaard dus neer op een hoge mate van aannemelijkheid.(11) De argumenten moeten werkelijk overtuigend zijn en mogen geen makkelijk herkenbare tekortkomingen vertonen in hun vermogen om het vermoeden te weerleggen, om te kunnen worden geacht dat vermoeden „kennelijk” in twijfel te trekken.

101. In dit verband voert Bytedance aan dat het Gerecht in punt 210 van het bestreden arrest heeft aangegeven dat, om ervan uit te gaan dat zakelijke gebruikers afhankelijk zijn van deze dienst, „het [...] niet noodzakelijk [is] dat de KPD het enige kanaal is waarlangs deze zakelijke gebruikers deze eindgebruikers kunnen bereiken. Het volstaat dat het een belangrijk kanaal daartoe betreft waartoe de zakelijke gebruikers slechts toegang hebben indien zij een account hebben bij deze KPD.” Bytedance voert in essentie aan dat „indien er doeltreffende alternatieve kanalen bestaan om dezelfde eindgebruikers te bereiken, deze afhankelijkheidssituatie zich niet voordoet”.

102. Mijns inziens heeft het Gerecht geen blijk gegeven van een onjuiste opvatting door te oordelen dat „zakelijke afhankelijkheid”, om de door Bytedance gehanteerde term te gebruiken, niet vereist dat de betrokken dienst het enige kanaal is waarmee zakelijke gebruikers eindgebruikers kunnen bereiken. De DMA vereist geen extreme zakelijke afhankelijkheid, die, zoals de Commissie benadrukt, alleen kan bestaan wanneer een KPD een monopolie heeft. Volgens mij is het voldoende dat, in overeenstemming met de bewoordingen van artikel 3, lid 1, onder b), DMA, de betrokken dienst een belangrijke, maar niet de enige toegangspoort vormt waarmee zakelijke gebruikers eindgebruikers kunnen bereiken.

a)      Bestaan van een ecosysteem

165. In herinnering zij gebracht dat Bytedance heeft getracht het vermoeden dat TikTok een toegangspoort is, te betwisten met het argument dat het, anders dan Meta of Alphabet, niet beschikt over een groter ecosysteem dat het zou kunnen benutten.

166. In overweging 132 van het litigieuze besluit heeft de Commissie zich echter op het standpunt gesteld dat Bytedance wel over een eigen ecosysteem beschikte, dat bestond uit zeer populaire videobewerkingsdiensten, bedrijfssoftware en reclame-, nieuws- en gezondheidstoepassingen. In dit verband heeft het Gerecht in punt 353 van het bestreden arrest geoordeeld dat de Commissie het recht van Bytedance om te worden gehoord had geschonden. Het Gerecht heeft opgemerkt dat hoewel het ontbreken van een ecosysteem en de gevolgen daarvan voor de aanwijzing als poortwachter door partijen was besproken, de Commissie verzoekster niet in kennis had gesteld van haar standpunt dat Bytedance wel degelijk over een ecosysteem beschikte.

167. Om te beginnen berust de verwerping door de Commissie van de argumenten van verzoekster inzake het gestelde ontbreken van een ecosysteem, zoals het Gerecht in punt 356 van het bestreden arrest heeft opgemerkt, op een aantal gronden die, met uitzondering van overweging 132 van het litigieuze besluit, uitgaan van de voor Bytedance meest gunstige veronderstelling, namelijk dat zij niet over een ecosysteem beschikte. Deze andere gronden zouden op zichzelf voldoende zijn om de vaststelling van de Commissie te rechtvaardigen dat de argumenten van verzoekster niet voldoende waren onderbouwd om het vermoeden van artikel 3, lid 2, onder b), DMA kennelijk in twijfel te trekken.

168. Voorts berustte de vaststelling van de Commissie dat Bytedance, anders dan verzoekster stelt, over een ecosysteem beschikte, op een beoordeling van de door verzoekster zelf aangevoerde argumenten en bewijzen. Het is juist dat de Commissie zich had kunnen beperken tot bovengenoemde andere gronden of tot de verklaring dat zij de argumenten en bewijzen met betrekking tot het ontbreken van een ecosysteem niet overtuigend vond. Niettemin heeft de Commissie besloten in te gaan op de stelling van Bytedance en was het daarmee eenvoudigweg niet eens: Bytedance had getracht het vermoeden van artikel 3, lid 2, onder b), DMA dat haar dienst een belangrijke toegangspoort was in de zin van artikel 3, lid 1, onder b), DMA, te betwisten met het argument dat zij niet over een ecosysteem beschikte.

169. Zoals in punt 156 van deze conclusie in herinnering is gebracht, verlangt het recht om te worden gehoord in deze context niet dat een bevoegde autoriteit, voordat zij een definitief standpunt vaststelt inzake de beoordeling van door een partij overgelegd bewijs, deze partij opnieuw in de gelegenheid stelt om zich over dat bewijs uit te spreken. De Commissie was niet verplicht om haar voorlopige beoordeling van het bewijs aan Bytedance mee te delen en haar in de gelegenheid te stellen zich daarover uit te spreken. Indien de partij het niet eens is met het definitieve standpunt van de autoriteit, kan zij dat standpunt betwisten in het kader van een beroep tot nietigverklaring bij het Gerecht. Dit is precies wat Bytedance heeft gedaan door in haar beroep tot nietigverklaring op te komen tegen de bevindingen van de Commissie dat zij over een ecosysteem beschikte.(47)

170. Ten slotte heeft de Commissie mijns inziens ook tijdens de administratieve procedure de nodige voorzichtigheid betracht.(48) In haar brief van 26 juli 2023 heeft de Commissie aangegeven dat het ontbreken van een ecosysteem niet voldoende is om het vermoeden van artikel 3, lid 2, onder b), DMA kennelijk in twijfel te trekken.

171. Er is dan ook geen reden om aan te nemen dat de Commissie het recht van Bytedance om te worden gehoord heeft geschonden door haar niet in de gelegenheid te stellen te reageren op de bevinding van de Commissie dat zij over een ecosysteem beschikte, ook al beweert Bytedance het tegendeel.