Algemene thema's zijn niet auteursrechtelijk beschermd, óók niet als AI het nabootst, aldus het Duitse Hof

Het Gerechtshof Düsseldorf oordeelde dat een met AI gegenereerde afbeelding van een hond onder water geen inbreuk maakt op het auteursrecht op de foto waar de afbeelding op is gebaseerd. Volgens het hof is alleen het onbeschermde motief van de foto overgenomen, en niet de beschermde creatieve keuzes van de fotograaf. In het auteursrecht geldt: niet stijl, idee of motief worden beschermd, maar alleen de concrete creatieve uitwerking.

De uitspraak is ook voor Nederland relevant. Het hof baseert zijn beoordeling op het Unierechtelijke werkbegrip en verwijst naar recente rechtspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie.

In deze blog lichten we toe hoe het hof tot zijn oordeel komt, en welke belangrijke vraag het juist onbeantwoord laat.

Juridische analyse

Geen vrije bewerking, omdat de AI-afbeelding geen “werk” is

De rechtbank oordeelde dat sprake was van een vrije bewerking. Het hof corrigeert dat.

Volgens het hof kan van een vrije bewerking alleen sprake zijn als het resultaat van de bewerking zelf een nieuw auteursrechtelijk werk is. Dat werkbegrip moet, zo benadrukt het hof, worden uitgelegd in lijn met het Unierecht. Het hof verwijst daarbij naar het Cofemel-arrest van het Hof van Justitie, waarin is vastgesteld dat een werk alleen bestaat als het (i) een eigen intellectuele schepping vormt die (ii) de persoonlijkheid van de maker weerspiegelt door vrije creatieve keuzes.

Tegen die achtergrond formuleert het hof de maatstaf voor AI-output als volgt:

Bei KI-generierten Erzeugnissen kann ein Werk im Sinne einer persönlichen geistigen Schöpfung nur dann vorliegen, wenn trotz des softwaregesteuerten Prozessablaufs das Erzeugnis das Ergebnis kreativer Entscheidungen des menschlichen Nutzers ist.

Oftewel: beslissend is in hoeverre, ondanks het software-gestuurde proces, nog menselijke scheppende invloed wordt uitgeoefend. Deze exacte lijn is recent nog getrokken in een andere Duitse uitspraak over een reeks gegenereerde logo’s, waarnaar het hof ook verwijst (meer daarover in deze blog). Kort gezegd moet de output objectief en ondubbelzinnig de persoonlijkheid van de gebruiker weerspiegelen. Het enkel selecteren van een afbeelding uit een aantal door de AI-tool gedane suggesties is in deze context niet voldoende. Vereist is bijvoorbeeld dat de gebruiker inzicht heeft in de door de tool gebruikte presets, waarop hij bewust kan inspelen via zijn prompts. Pas wanneer de creatieve keuzes van de gebruiker zodanig doorwerken in de output dat deze als geheel kan worden beschouwd als een eigen originele creatie, kan sprake zijn van een auteursrechtelijk werk.

In deze zaak is van menselijke schepping geen sprake. Verweerder heeft niet uiteengezet welke creatieve keuzes hij had gemaakt bij het genereren van de afbeelding. De AI-afbeelding kwalificeert dus niet als een auteursrechtelijk werk. Daarmee kan zij ook niet als “vrije bewerking” in de zin van § 23 UrhG worden aangemerkt.

Geen inbreuk, omdat alleen het motief is overgenomen

Het hof beoordeelt vervolgens of de gegenereerde afbeelding een inbreukmakende verveelvoudiging vormt van de foto van verzoekster.

De volledige analyse is vrij toegankelijk beschikbaar op AI-Forum.