HvJ EU: state-of-the-art geoblocking voorkomt een mededeling aan het publiek in een lidstaat waar het werk nog beschermd is

HvJ EU 9 juli 2026, IEF 23680; IEFbe 4254; ECLI:EU:C:2026:559 (Anne Frank Fonds tegen Anne Frank Stichting, Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten). In het kader van een gezamenlijk initiatief van de Anne Frank Stichting, de KNAW en de Vereniging voor Onderzoek en Ontsluiting van Historische Teksten werd via een Belgische website een kosteloos toegankelijke wetenschappelijke editie van de manuscripten van Anne Frank aangeboden. De werken behoren in onder meer België tot het publieke domein, maar zijn in Nederland gedeeltelijk nog tot 2037 auteursrechtelijk beschermd. De toegang vanuit Nederland werd daarom met geoblocking geblokkeerd. Het Hof oordeelt dat in Nederland geen mededeling aan het publiek in de zin van artikel 3 lid 1 van Richtlijn 2001/29 plaatsvindt wanneer die geoblocking een doeltreffende technische voorziening in de zin van artikel 6 lid 3 vormt. In deze context is daarvan sprake wanneer de geoblocking state-of-the-art is. De doeltreffendheid hoeft niet absoluut te zijn: de enkele mogelijkheid dat individuele gebruikers de blokkade met een VPN of vergelijkbare dienst omzeilen, maakt haar niet ondoeltreffend. Bij de beoordeling moet onder meer rekening worden gehouden met de geschiktheid en evenredigheid van de maatregel, de stand van de techniek, de technische en praktische uitvoerbaarheid, de kosten en de mogelijkheden tot omzeiling. Een aanvullende verklaring waarin de gebruiker bevestigt zich in een publiekdomeinland te bevinden, is niet doeltreffend omdat zij uitsluitend afhankelijk is van de bereidheid van de gebruiker om naar waarheid te antwoorden. De conclusie van A-G Rantos van 15 januari 2026 is gepubliceerd op IE-Forum onder [IEF 23216].

Met doeltreffende geoblocking geeft de publicerende partij te kennen dat zij het werk uitsluitend toegankelijk wil maken voor internetgebruikers in lidstaten waar het tot het publieke domein behoort. Gebruikers in een lidstaat waar het auteursrecht nog geldt, maken dan geen deel uit van het publiek waarop de mededelingshandeling betrekking heeft. Deze uitleg waarborgt volgens het Hof een rechtvaardig evenwicht tussen het territoriale auteursrecht van de rechthebbende en de vrijheid om een werk in publiekdomeinlanden vrij en kosteloos toegankelijk te maken. Wanneer de geoblocking niet doeltreffend is, kan de mededeling in de beschermde lidstaat worden toegerekend aan degene die het werk op de website heeft gepubliceerd. De mededeling wordt niet toegerekend aan de aanbieder van een VPN- of vergelijkbare dienst: die stelt slechts een rechtmatig technisch hulpmiddel beschikbaar, verleent zelf geen toegang tot het concrete werk en vervult daarom niet de vereiste centrale en weloverwogen rol. De Hoge Raad moet aan de hand van de door het Hof gegeven maatstaven beoordelen of de in deze zaak gebruikte geoblocking daadwerkelijk doeltreffend was.

65

Ten aanzien van de partijen in het hoofdgeding is de procedure als een aldaar gerezen incident te beschouwen, zodat de verwijzende rechter over de kosten heeft te beslissen. De door anderen wegens indiening van hun opmerkingen bij het Hof gemaakte kosten komen niet voor vergoeding in aanmerking.

Het Hof (Tweede kamer) verklaart voor recht:

1)

Artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29/EG van het Europees Parlement en de Raad van 22 mei 2001 betreffende de harmonisatie van bepaalde aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij

moet aldus worden uitgelegd dat

een werk dat in bepaalde lidstaten tot het publieke domein is gaan behoren maar in een andere lidstaat nog auteursrechtelijk beschermd is en met het oog op kosteloze raadpleging is gepubliceerd op een website waarvan de toegang met een maatregel van geoblocking wordt geblokkeerd voor internetgebruikers die deze website vanuit deze lidstaat raadplegen, in die lidstaat niet het voorwerp is van een „mededeling aan het publiek” in de zin van die bepaling wanneer deze maatregel „doeltreffend” is als bedoeld in artikel 6, lid 3, van die richtlijn in die zin dat hij „state-of-the-art” is, zelfs indien deze internetgebruikers die maatregel kunnen omzeilen door gebruik te maken van een VPN (virtueel particulier netwerk) of een soortgelijke dienst.

2)

Artikel 3, lid 1, van richtlijn 2001/29

moet aldus worden uitgelegd dat

wanneer de publicatie op een website van een werk dat in bepaalde lidstaten tot het publieke domein is gaan behoren maar in een andere lidstaat nog auteursrechtelijk beschermd is, een „mededeling aan het publiek” in die lidstaat is omdat de op die website getroffen maatregel van geoblocking niet „doeltreffend” is in de zin van artikel 6, lid 3, van die richtlijn, een dergelijke mededeling kan worden toegerekend aan degene die het werk op die website heeft gepubliceerd, en niet aan de aanbieder van een VPN (virtueel particulier netwerk) of een soortgelijke dienst die de gebruiker ervan in staat heeft gesteld om deze ondoeltreffende maatregel te omzeilen.